Biografie

Toen we in de jaren tachtig driftig aan de weg timmerden om Surinaamse homoseksuelen in Nederland een gezicht te geven stond ik er niet bij stil Max te vragen naar zijn familie. Ook onderling hebben wij binnen de SUHO geen of te weinig aandacht besteed aan onze jeugdjaren in de toen nog zeer onvriendelijke Surinaamse samenleving met betrekking tot homoseksualiteit. Het woord ‘Boelers’, is vooral bij de oudere generatie in het geheugen blijven hangen.

Auteur: Nellie Bakboord met dank aan Anita Breeveld, Lionel Jokhoe en Thijs van Praag

In 1950 wordt Max Lievendag als eerste zoon van Eddie Lievendag en Louise Janssen geboren in Paramaribo, Suriname. Er volgen nog twee broers en een zus. Max kon ongelofelijk goed piano spelen. Als autodidact speelde hij klassieke stukken van Chopin met het grootste gemakt. Max hield ook van dansen en hij was een echte ‘keukenprins’ en zijn vrienden noemden hem later een ‘lekkerbek’.

Max en de mannen

Als Max op de Algemene Middelbare School Lionel Jokhoe leert kennen, worden de twee vrienden voor het leven. Ze vertrouwen elkaar toe dat ze beiden jongens leuker vinden dan meisjes. Later zou hij leren wat ‘mati-sma’ betekende. Letterlijk vertaald uit het Sranan betekent het ‘mensenvriend’, een term die gebruikt wordt voor mensen die (niet per sé exclusief) seksuele relaties aangaan met mensen van hetzelfde geslacht.

Max schaamt zich niet voor zijn geaardheid, volgens zijn nicht Anita Breeveld trok hij zich nergens iets van aan en ging samen wonen met zijn vriend Carry. Alles wat hij ondernam, deed hij uit volle overtuiging. Later werd Max gezien als een familielid waarop iedereen trots was omdat Max goed voor zichzelf opkwam, alhoewel er in het begin wel sprake was van enige onderlinge spanningen. Max maakte makkelijk vrienden met zijn innemende verschijning. Zijn vrienden herinneren hem als een grote flirt en een man met een fijne neus voor “mooie mannen in de Gay-vijver.” Toch heeft Max ook veel hartzeer ondergaan, onder andere in relaties met getrouwde heteromannen. Max bleef wat dit betreft zeer discreet.

Zijn goede vriend Lionel vertrekt in 1971 naar Nederland voor studie. Max zoekt hem een paar jaar later op als hij voor zijn werk bij een reisbureau in Nederland is. Lionel neemt Max mee op “safari” in de homoscene van Den Haag.

Lionel gaf hem een LP van Robert Long mee terug naar Suriname. Max zorgde ervoor dat deze LP Vroeger of Later op de Surinaamse radio afgespeeld werd. Het nummer ‘Jezus redt’ zorgde nog voor een relletje uit religieuze hoek. Deze ontwikkelingen zorgden ervoor dat Max zich meer ging inzetten om het taboe op homoseksualiteit in Suriname bespreekbaar te maken. Hij organiseerde huisfeestjes met gelijkgestemden in besloten kring en spande zich in om voorlichting op scholen over het onderwerp van de grond te krijgen. Dit deed hij in samenwerking met Stichting Lobi, de instantie voor seksuele hervorming in Suriname.

SUHO in Nederland

In de tweede helft van de jaren 70 vestigde Max zich in Nederland na hier regelmatig op vakantie te zijn geweest. In 1980 wordt het eindexamenwerkstuk van Lionel Jokhoe “Homofielen uit Suriname een vergeten groep in de Nederlandse Samenleving” opgepikt door het Surinaamse programma “Zorg en Hoop” van de NOS Radio. Max en Lionel’s moeder gaan mee voor een interview. De samenwerking leidt tot de oprichting van de SUHO (Surinaamse Homoseksuelen), de eerste zwarte homo-organisatie in Nederland en Europa.

Max vond het niet erg een gezicht te zijn voor deze gemeenschap. Max was gewend in de spotlights te staan. In Suriname was hij nieuwslezer geweest voor de STVS. Samen met de eerste stonfutu, Lionel Jokhoe, Frank Consen, Maureen Tardjopawiro, Carawan Groenefelt, Egmond Godfried, Nellie Bakboord, Tieneke Sumter, Carla Bakboord geeft hij body aan de werkgroep.

Activiteiten ontplooien, een eigen blad uitgeven en grote feesten organiseren, de zogeheten mati fesa, SUHO deed het allemaal. In de eerste SUHO krant vind je de doelen van de werkgroep:

• het geven van informatie, educatie en advies aan lhbtq+-lotgenoten, door het geven van lezingen en het organiseren van discussieavonden, en het netwerken met relevante instellingen en groepen.
• het creëren en in stand houden van mogelijkheden voor persoonlijke educatie en bewustwording.
• het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek.
• het nastreven van sociale acties zoals manifestaties.

Artikel 302

SUHO organiseert onvergetelijk grote feesten in Amsterdam met spectaculaire optredens in het gebouw van de vereniging Ons Suriname. De werkgroep werkt onbezoldigd en keihard, en smullen samen graag van veel lekkers. Het feesten en het sociale gaat tegelijkertijd samen met politieke inzet.

Op 24 juni 1983 dient SUHO samen met leden van de Surinaamse Werkgroep Homoseksualiteit (SWH) uit Paramaribo een verzoekschrift in bij de Surinaamse ambassade ingediend om het discriminerende artikel 302 uit het Surinaamse Wetboek van Strafrecht te verwijderen. Dit artikel was een koloniaal overblijfsel dat gelijk stond aan artikel 248bis in het Nederlandse Wetboek van Strafrecht. Dit artikel verbood seksuele handelingen onder de 21 jaar tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. Het was discriminerend, omdat de minimale leeftijd bij heteroseksuele relaties 16 jaar was. In Nederland was het artikel in 1971 afgeschaft.

Het zou nog tot 2009 duren voordat in Suriname het wetsartikel vervalt.

Herinneringen aan Max

Er werd bij Max Parkinson gediagnosticeerd. Volgens zijn vrienden bleef hij ondanks zijn ziekte een positief persoon die de mooie (en lekkere) dingen in het leven opzocht en waardeerde. Hij wordt herinnerd als ruimhartig, warm en boordevol humor. Zijn vriend Thijs van Praag herinnert zich:

Toen hij in het reisbureau werkte was hij degene die me spontaan informeerde dat er een aantrekkelijke reisaanbieding was naar Maleisie (voor de prijs van een vliegticket een week hotel en auto erbij; omdat er maar een paar stoelen in het vliegtuig met dit aanbod geboekt konden worden moest je er snel bij zijn); ik was zeker toen niet op het idee gekomen om daar op vakantie te gaan. Typisch voor Max om dan aan een ander te denken en mij in dit geval daarvoor te benaderen.

Nellie Bakboord spreekt Max voor het laatst op 24 juli 2017. Op initiatief van Lionel Jokhoe komen ze samen voor een Surinaams eetbezoek. Lionel, Max, Nellie en haar partner Wilgo genieten bij dit bijzondere afscheid samen van een broodje pom en bakkeljauw bij Max in een verpleeghuis in Brielle. Het is dan al duidelijk dat het Max zijn laatste dagen zijn. Drie dagen later op 27 juli overlijdt Max Lievendag, geliefd mensenvriend, op 67-jarige leeftijd. Postuum krijgt hij de MATIE-award van de lhbtq-gemeenschap Suriname uit dankbaarheid en met waardering voor Max zijn inzet.