Thea Wickel

Biografie

Eind jaren 1960, begin jaren 1970, durfde buiten de subcultuur van entertainment en nachtleven vrijwel niemand voor transgendergevoelens uit te komen. De seksuele revolutie in Nederland was nog maar net voorzichtig op gang gekomen en de NVSH, de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming, wilde zulke ‘afwijkende’ behoeften bespreekbaar maken. Psycholoog Anton Verschoor werd als kaderlid van de NVSH de gespreksleider van de groep die later T&T, Travestie en Transseksualiteit, ging heten.

Vanaf het begin van T&T, de eerste organisatie die mensen met transgendergevoelens samenbracht, speelde Thea Wickel een belangrijke rol in het faciliteren van een welkom en veilig gevoel. Zij zorgde dat mensen zich gehoord voelden.

T&T

Het begon allemaal met een oproep in Vrij Nederland, eind 1969, met de contactadvertentie: ‘Welke mannen hebben ook de behoefte vrouwenkleding aan te trekken en willen daarover praten?’

Hoe de beide T’s zich tot elkaar verhielden, wisten de deelnemers aan de werkgroep zelf nog niet goed. Door diepgaand te praten en zichzelf te onderzoeken ontrafelden ze hun transgevoelens. Voor sommigen was het een behoefte die eens in de zoveel tijd ruim baan moest krijgen. Anderen beseften dat ze zich volledig vrouw voelden, voorbij kleding en make-up, wat vaak een geslachtsaanpassende behandeling inleidde. Tussen beide groepen ontstond zo nu en dan wrijving, maar het grote onbegrip van buitenaf creëerde vooral onderlinge steun en verbondenheid.

Voor Thea zou de oprichting van de groep in februari 1970 “als een tweede verjaardag voelen.”

De eerste jaren vonden de bijeenkomsten plaats in de huiskamer van Verschoor. Maar de groep werd almaar groter. Toen de NVSH in 1974 een eigen kantoor kreeg aan de Blauwburgwal in Amsterdam besloot men daar een inloopavond te starten. Voor de zekerheid stonden twee stevige uitsmijters voor de deur.

Meer dan een gastvrouw

Thea speelde een centrale rol als gastvrouw. Ze hield voyeurs buiten de deur en gooide mensen eruit die zich niet gedroegen. 

“Ik corrigeerde degenen die in een overmoedige bui luidkeels vanuit onze bar de straat opgingen. Dat vond ik te gevaarlijk.”

De bezoekers hadden veel steun aan Thea, ze konden hun hart bij haar uitstorten en haar om raad vragen. Thea luisterde en nam hen onder haar vleugels mee de groep in.

Zo begon de traditie van de T&T-avond op de eerste woensdag van de maand. Voor generaties van trans mensen zou ‘de T&T op de Blauwburgwal’ de eerste plek worden om gelijkgestemden te ontmoeten, samen te praten, een drankje te drinken, de vrouw in jezelf te exploreren, kortom een wereld te ontdekken buiten de eenzame omkleedsessies thuis.

Van T&T naar genderdiversiteit     

T&T was meer dan alleen een veilige kroegavond. De werkgroep bracht ook een blad uit: de TenT, dat in discrete enveloppen werd thuisgestuurd. Een paar leden durfden het aan om openlijk voorlichtingen te geven. Om te pleiten voor de wet voor geslachtswijziging kwamen ze zelfs op televisie.

In de loop van de jaren tachtig gingen beide T’s meer uiteen. De werkgroep Transseksualiteit van Humanitas werd actief en nam een deel over. Inmiddels had T&T zich in 1985 losgemaakt van de NVSH en heette nu de Landelijke Kontaktgroep Travestie en Transseksualiteit, kortweg LKG T&T. De T&T-avonden bleven in meerdere steden bestaan, en waren vooral gericht op de eerste T van travestie.

T&T vaart een tijd verder onder de naam Vereniging Genderdiversiteit, die een aantal lokale groepen runt. De oorspronkelijke Amsterdamse T&T-groep vierde in 2020 het vijftigjarige bestaan. In 2022 wordt de Vereniging opgeheven. Andere initiatieven hebben het stokje overgenomen. De behoefte om gelijkgestemden te ontmoeten zal nooit verdwijnen. En mensen zoals Thea, die je de weg wijzen en bij wie je je hart uit kunt storten, zijn van blijvende waarde.

Op de website van Transgender Netwerk vind je een overzicht van verschillende trans communities in Nederland: https://www.transgendernetwerk.nl/community/

Dit artikel is grotendeels gebaseerd op het artikel ‘Travestie & Transseksualiteit (T&T)’ van historicus Alex Bakker op Withpride.ihlia.nl