Sarah Hegazi

Biografie

Auteur: Maaike Jansen

Trigger warning: deze tekst refereert aan homofobie, seksueel geweld, mishandeling en suïcide

Super communist, super gay, en feministisch

Blijheid, trots, hoop: het is allemaal af te lezen van het gezicht van Sarah Hegazi op het moment dat ze met de regenboogvlag zwaait tijdens een concert dat ze in 2017 bezoekt in de Egyptische hoofdstad Caïro. Een dappere daad die grote gevolgen had.

Sarah Hegazi (ook gespeld als Hegazy of Higazy) werd geboren op 1 oktober 1989 in Egypte, in een conservatieve middenklassefamilie van vier kinderen. Ze was jong toen haar vader overleed en hielp haar moeder in het opvoeden van haar broers en zusje. In 2010 behaalde Sarah haar bachelordiploma in Information Systems en ging ze werken binnen de technologiesector.

In die periode begon ze zich, mede door de Egyptische revolutie in 2011, steeds meer te ontwikkelen als uitgesproken communist, aanhanger van de democratisch socialistische partij van Egypte en tegenstander van de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi, die het land sinds 2014 met harde hand regeerde.

In 2016 kwam Sarah uit de kast als lesbisch, wat een belangrijk onderdeel werd van haar publieke identiteit en activisme. Ze noemde zichzelf “super communist, super gay, en feministisch” en verbond haar groeiende queer zichtbaarheid met kritiek op wat ze een “klassenstrijd” noemde.

Laten zien wie je bent

Die zichtbaarheid komt tot een hoogtepunt wanneer Sarah op 22 september 2017 het concert bezoekt van de populaire Libanese band Mashrou’ Leila, waarvan de leadzanger openlijk homo is. Sarah steekt, zittend op de schouders van een vriend, boven het publiek uit terwijl ze de regenboogvlag vasthoudt en blij in de camera kijkt. Omar, de vriend op wiens schouders Sarah zit, noemde het moment een statement om te laten zien: “wij zijn hier”. Sarah omschreef het zelf als een “mooi moment”,  omdat ze liet zien wie ze was, “in een samenleving die alles haat wat afwijkt van de norm.”

Hoe mooi het moment ook was, en had moeten blijven, het werd een keerpunt met ingrijpende gevolgen. Meer mensen hadden regenboogvlaggen bij zich tijdens het concert, net zoals bij een eerder optreden van de band het geval was. Waar er toen geen reacties kwamen, werden foto’s en video’s deze keer massaal opgepikt door de media, die het zwaaien met de vlaggen veroordeelden. De timing speelde daarin een belangrijke rol: de media-aandacht zorgde voor afleiding van de economische problemen in het land. De Egyptische regering greep na de mediastorm in en arresteerde tientallen mensen, onder wie Hegazi.

Thuis, voor de ogen van haar eigen familie, werd ze gearresteerd en meegenomen naar de gevangenis, waar ze drie maanden lang vastzat. Ze werd gemarteld met elektrische schokken, mocht al die tijd niet met anderen praten en werd seksueel misbruikt.

Vrij maar niet veilig

Deze verschrikkelijke gebeurtenissen leidden na haar vrijlating  tot een posttraumatische stressstoornis (PTSS), paniekaanvallen en hallucinaties. Daarnaast was er de angst om opnieuw gearresteerd te worden, waardoor Sarah in 2018 naar Canada vluchtte, waar ze asiel kreeg toegekend. Een moeilijke keuze, waarmee ze haar familie, vrienden en land noodgedwongen achterliet.

Dat besluit werd nog zwaarder toen haar moeder, kort nadat Sarah in Canada aankwam, overleed aan de gevolgen van kanker. Sarah kon niet terug naar Egypte om samen met haar broers en zus te rouwen, bang om haar asielstatus te verliezen of opnieuw gearresteerd te worden.

In Canada onderging Sarah psychiatrische behandelingen, maar na twee jaar van interne strijd en ondraaglijke pijn overleed ze op 14 juni 2020, op dertigjarige leeftijd, na een suïcidepoging. In de brief die ze schreef, stond: “Aan mijn broers en zussen– ik heb geprobeerd te overleven en het is me niet gelukt, vergeef me. Aan mijn vrienden – de ervaring was hard en ik ben te zwak om ertegen te vechten, vergeef me. Aan de wereld – je was ontzettend wreed, maar ik vergeef je.”

Op haar Instagram plaatste ze een laatste foto, waarin ze met een glimlach in het gras ligt met boven zich een blauwe lucht. Onder de foto schreef ze:  “The sky is more beautiful than earth; I want the sky, not earth.” Sarah werd begraven in een kist waar de kleuren van de regenboogvlag op schitterden, net als zij zelf schitterde tijdens het zwaaien met de vlag bij het concert.

Hoe één moment blijft doorwaaien

Sarah’s dood ging als een schokgolf door de lhbtqia+ gemeenschap en ver daarbuiten. Naast de homofobe reacties die het nieuws opriep, waren er herdenkingen en pride-evenementen die haar eerden, een fellowship dat haar naam kreeg, een lied geschreven door de frontman van Mashrou’ Leila geïnspireerd op haar laatste instagram-bericht, en straatmuurschilderingen en graffitikunst, waarvan sommigen helaas werden overgeschilderd na ophef op sociale media.

zette zich vol overgave in voor gelijke rechten, voor de lhbtqia+ gemeenschap en voor ieder mens. Ze maakte tijdens haar leven  ook duidelijk dat ze niet wilde dat alle aandacht naar haar persoonlijk uitging, maar dat de focus moest liggen op de gevolgen van onderdrukking, het patriarchaat en staatsgeweld, en op de vele duizenden mensen die net als zij gevangen zaten én zitten vanwege hun politieke standpunten of seksuele geaardheid.

Hoewel Sarah’s verhaal wereldnieuws werd door één zichtbare daad – het zwaaien met de regenboogvlag – was zichtbaarheid nooit haar einddoel. Ze gebruikte die actie om anderen te laten zien hoe macht werkt en om duidelijk te maken dat het belangrijk is dat mensen voor elkaar opkomen en naar elkaar omkijken.

Haar nalatenschap vraagt ons daarom om meer te doen dan alleen om haar te rouwen of haar naam te herinneren: ze vraagt ons om te werken aan het bouwen van een wereld waarin zij had kunnen blijven bestaan. Een wereld waarin iedereen vrij is om met de regenboogvlag te zwaaien, waar en wanneer iemand maar wil. Een wereld waarin ieder mens zichzelf mag zijn.