Stephen Suleeman

Biografie

Auteur: de familie Suleeman

Dominee Stephen Suleeman was een Indonesische theoloog, opvoeder, taalkundige en predikant wiens levenswerk werd gedreven door de overtuiging dat geloof moet dienen voor rechtvaardigheid, mededogen en inclusie. In Indonesië en internationaal werd hij bekend om het bouwen van bruggen tussen gemeenschappen en het stimuleren van doordachte dialoog over vraagstukken van geloof, rechtvaardigheid en verbondenheid.

Vroege leven en opleiding

Stephen werd geboren in Jakarta op 17 maart 1954 als tweede van vijf kinderen. Hij groeide op in een gezin dat gevormd werd door theologie, onderwijs en kerkelijk leven. Zijn vader, dominee Clement Suleeman, was een gerespecteerd theoloog, een geleerde op het gebied van christelijk onderwijs en een invloedrijke leider binnen de Indonesische Christelijke Kerk (GKI), waar hij een rol speelde in de eenwording van de kerk.

Na zijn theologiestudie aan het Trinity Theological College in Singapore, schreef Stephen zich in 1979 in aan de Faculteit Sociale en Politieke Wetenschappen van de Universiteit van Indonesië, waar hij zijn studie in 1987 afrondde. Het jaar daarop trouwde hij met Indinah Kusnadi. Hun leven samen werd gevormd door familie, studie, bediening en verhuizingen tussen Indonesië en de Verenigde Staten. Al snel leidde zijn academische pad hen naar de VS, waar hij een Master of Arts in Theologie en Vredesstudies behaalde aan het Bethany Theological Seminary in Oak Brook, Chicago, en een Master in Theologie in de Geschiedenis en Gedachte van het Christendom aan het Union Theological Seminary in Virginia. Tijdens deze vroege periode in het buitenland werd hun eerste dochter, Hortensia, geboren.

In 2000 diende Stephen als Missionaris-in-Residentie aan het hoofdkantoor van de Presbyterian Church (USA) in Louisville, Kentucky. Een jaar later verhuisde hij met zijn gezin naar Berkeley, Californië, waar ze van 2001 tot 2007 woonden terwijl hij verdere studies volgde aan de Graduate Theological Union (GTU). Hun tweede dochter, Lavender, werd in 2001 in Berkeley geboren. Later, in 2009, behaalde Stephen nog een extra Master of Arts aan de GTU.

Toewijding, onderzoek en internationaal werk

Stephens werk en studie voerden hem over verschillende continenten. Vloeiend in het Indonesisch, Engels, Spaans en Duits, bouwde hij relaties op via zijn connecties met de Gemeenschap van Kerken in Indonesië (PGI) en de Wereldraad van Kerken (WCC), en via zijn academische en kerkelijke samenwerkingen in Indonesië, Noord-Amerika, Latijns-Amerika, Europa en daarbuiten.

Een van deze vormende internationale periodes vond plaats in de baai van San Francisco, waar Stephen vraagstukken rond geloof, migratie en verbondenheid bleef verkennen. In Berkeley werd hij deel van gemeenschappen die gevormd werden door migratie, taal en geloof, terwijl zijn onderzoek onder Chinese Indonesische gemeenschappen in de regio dit werk verdiepte. Dit versterkte zijn interesse in hoe mensen gemeenschappen creëren over taal, cultuur, ras en geloof heen, en hoe religieuze ruimtes het gevoel van verbondenheid van een persoon kunnen vergroten of beperken.

Inclusie, geloof en mensenrechten

Stephens betrokkenheid bij lhbtqia+-belangenbehartiging begon via een stedelijke bedieningscursus die hem in contact bracht met gemarginaliseerde gemeenschappen. Tijdens een bezoek leerde hij twee predikanten kennen die een homogemeenschap bedienden. Hij was onder de indruk van hun openheid en hun bereidheid om zonder discriminatie te dienen.

Aan het Jakarta Theological Seminary (STFT Jakarta) leidde Stephen het veldonderwijsprogramma, waarbij hij studenten verbond met organisaties die werkten rond gender- en seksuele diversiteit, zodat ze rechtstreeks konden leren van gemarginaliseerde gemeenschappen. Zijn doel was om het begrip tussen theologische academie en gemeenschappen die vaak over het hoofd werden gezien of verkeerd begrepen, te vergroten, en om toekomstige kerkleiders te helpen vraagstukken rond geloof en seksualiteit met waardigheid, mededogen en rechtvaardigheid te benaderen

Opvoeder en gemeenschapsbouwer

Gedurende decennia onderwees en begeleidde Stephen studenten aan STFT Jakarta. Van 1987 tot aan het einde van zijn leven hielp hij bij het ontwikkelen en schrijven van leerplannen voor christelijk godsdienstonderwijs en vertaalde hij ongeveer 50 theologische boeken in het Indonesisch, waardoor ze toegankelijk werden voor een breder publiek.

In 2008 werd hij een van de oprichters van Wikimedia Indonesië en diende hij in het bestuur. In 2009 werd hij gewijd als predikant en in 2019 kreeg hij de status van emeritus. Tijdens de speciale dienst ter ere van zijn pensioen werd de bloemlezing Siapakah Sesamaku (Wie is mijn naaste?) gepresenteerd, met theologische reflecties over lhbtqia+-gemeenschappen geschreven door veel van zijn collega’s. Midden 2020 trok hij zich om gezondheidsredenen terug uit STFT Jakarta.

Ondertussen zette zijn belangenbehartiging en institutioneel werk zich verder uit. Vanaf 2014 organiseerde hij negen internationale conferenties over queer theologie, naast festivals voor genderdiversiteit en een queer filmfestival. In 2018 werd het Centrum voor Gender- en Seksualiteitsstudies opgericht aan STFT Jakarta, met Stephen als directeur. In 2020 werd het hernoemd naar het Centrum voor Gender, Seksualiteit en Trauma Studies, het is nog steeds actief als onderzoekscentrum binnen het seminarie.

Stephens invloed strekte zich ook internationaal uit. In 2013 werd hij uitgenodigd voor de Algemene Vergadering van de Wereldraad van Kerken (WCC) in Busan, Zuid-Korea, waar hij zijn werk over gender rechtvaardigheid presenteerde. Later diende hij in de WCC-Referentiegroep voor Menselijke Seksualiteit, die belast was met het opstellen van de standpunten van de organisatie over menselijke seksualiteit. Dit document werd ingediend tijdens de WCC-Algemene Vergadering in Karlsruhe, Duitsland, in 2022, bijna een jaar na zijn overlijden.

Zijn laatste publicatie, Changing Hearts and Minds, die hij samen redigeerde met Amadeo Udampoh, is een verzameling van verslagen van een conferentie over queer theologie.

Nalatenschap

In 2020 richtte STFT Jakarta de Stephen Suleeman Beurs op om toekomstige onderzoekers te ondersteunen die werken op het snijvlak van religie, gender, seksualiteit, queer theologie en traumastudies. De beurs en prijs worden sinds 2021 om de twee jaar uitgereikt. In hetzelfde jaar richtte Stephen, samen met voormalige studenten, de Tjapoeng Lembayung Nusantara Stichting op, gewijd aan gender rechtvaardigheid, klimaatrechtvaardigheid en interreligieuze betrokkenheid.

Stephen overleed op 8 november 2021 op 67-jarige leeftijd.

Vandaag de dag leeft zijn werk voort via het Centrum voor Gender, Seksualiteit en Trauma Studies, de naar hem vernoemde beurs, de studenten die hij begeleidde, de boeken die hij vertaalde en de gemeenschappen die hij hielp samenbrengen. Het leeft ook voort in de gesprekken die hij mogelijk maakte – gesprekken die nog steeds nieuwsgierigheid, mededogen en openheid naar anderen aanmoedigen.